Dünya genelinde ekonomi, “Hürmüz Boğazı kapandı, petrol fiyatları 200 dolara yükselebilir” korkusuyla sarsılırken, krizin 10. haftasında piyasalarda beklenen çöküş yaşanmıyor. The Economist’in yaptığı analiz, büyük bir arz kaybının nasıl olup da 107 dolarda dengelendiğini ve yaklaşan tehlikeleri ortaya koyuyor.
14 MİLYON VARİL KAYIP, AMA PANİK YOK: PETROL NEDEN 107 DOLARDA KALDI?
Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel petrol üretiminin yüzde 14’ünü anında ortadan kaldırdı. Normal şartlarda böyle bir kaybın dünya genelinde büyük bir yıkıma yol açması beklenirken, günlük 14 milyon varillik bu kayıp piyasalarda beklenen “atom bombası” etkisini henüz yaratmadı. Uzmanlar, petrol fiyatının 107 dolarda sabit kalmasını “görünmez güçlerin” etkisine bağlıyor.
ÇİN’DEN ‘GÖRÜNMEZ’ HAMLE: MİNİ PETROL FAZLASI
Analizde dikkat çeken bir diğer unsur, Çin’in stratejik yer altı depolarını kullanarak piyasaya müdahale etmesi. Yüzeydeki depolar sabit görünse de, Çin, 1,2 milyar varillik devasa rezervini sessizce piyasaya sürüyor. İthalatı azaltarak küresel talebi günde 6,6 milyon varil düşüren Pekin, piyasada yapay bir “mini bolluk” yaratarak fiyatları baskı altında tutuyor.
BATI YARIMKÜRE’DEN REKOR PETROL SEVKİYATI
Körfez’den gelen petrol akışının kesilmesiyle birlikte, Batı yarımküreye yönelim arttı. ABD, tarihi bir rekorla günlük 9 milyon varil net ihracata ulaştı. Kanada, geçen yıla göre günlük 400 bin varil ek katkı sağlarken, Norveç, Venezuela ve Brezilya toplamda günlük yarım milyon varili aşan ek arz sunuyor. Amerikan petrolünün (WTI) Brent’e göre daha ucuz olması, Avrupa ve Asya’daki alıcıların yönelimini Batı’ya kaydırdı.
TRUMP FAKTÖRÜ VE DİPLOMATİK UMUT
Piyasalardaki belirsizlikleri azaltan bir diğer faktör ise siyasi gelişmeler. Yatırımcılar, Donald Trump’ın çözüm odaklı açıklamaları nedeniyle krizin çözülme ihtimaline hâlâ yüzde 50’den fazla şans tanıyor. Spot fiyatlar ile gelecekteki kontratlar arasındaki farkın hızla kapanması, “uzun süreli kriz” endişesinin şu an için göz ardı edildiğini gösteriyor. Ancak bu denge oldukça hassas. ABD’de yaklaşan tatil sezonu (Memorial Day) ile birlikte benzin fiyatlarının galon başına 5 dolara yaklaşması, Trump yönetimini zor durumda bırakabilir. Brent petrol fiyatı 100 doların üzerinde kalmaya devam ederse, ABD’nin kendi iç pazarını korumak için rafine ürün ihracat yasağı getirme ihtimali yüzde 50’nin üzerine çıkıyor. Böyle bir yasak, piyasalarda mevcut durumu değiştirebilir ve gerçek bir enerji krizi başlatabilir.
